Helpt vapen om te stoppen met roken

Kan een e-sigaret je helpen om van de tabak af te komen? Het antwoord ligt genuanceerder dan de reclame en de bezorgdheid allebei suggereren. De cijfers zeggen iets, en er is ook het nodige dat nog niet bekend is.

Wat het onderzoek laat zien

De grootste internationale review op dit gebied komt van Cochrane, bijgewerkt in januari 2024, en bundelt 88 onderzoeken met in totaal 27.235 deelnemers.

Daaruit blijkt met hoge mate van zekerheid dat een nicotine-e-sigaret meer mensen laat stoppen dan een nicotinepleister of -kauwgom. In getallen: van elke 100 mensen die een nicotine-e-sigaret gebruiken, stoppen er 8 tot 10 blijvend. Bij nicotinevervangers zijn dat er 6 op de 100. Bij een e-sigaret zonder nicotine 7 op de 100. Zonder enige hulp of met alleen een gesprek 4 op de 100.

De e-sigaret met nicotine doet het in dit onderzoek dus beter dan de pleister of de kauwgom, als je puur naar de stopkans kijkt.

Wat Nederland ervan vindt

De cijfers uit het Cochrane-onderzoek zijn niet de enige overweging. De herziene Nederlandse richtlijn Tabaks- en nicotineverslaving en de NHG-behandelrichtlijn Stoppen met roken, beide uit 2024, raden de e-sigaret als stopmiddel in het algemeen af.

Er is wel een uitzondering. Heb je al meerdere keren geprobeerd te stoppen en wil je het toch met een e-sigaret proberen, dan hoort daar volgens de richtlijn intensieve begeleiding bij, met een gesprek over de risico's. Bij zwangeren wordt de e-sigaret als stopmiddel volledig afgeraden.

Die terughoudendheid komt niet uit het niets. Ze hangt samen met wat er nog niet bekend is over vapen op de lange termijn.

Wat er nog niet bekend is

E-sigaretten bestaan te kort om echt langetermijnonderzoek te hebben. Wat het gebruik na tien of twintig jaar betekent voor de gezondheid, weet niemand nog met zekerheid.

Wel bekend: de damp van een e-sigaret bevat nicotine en een aantal schadelijke, deels kankerverwekkende stoffen. Op de korte termijn zijn irritatie van keel en longen gemeld, en er zijn aanwijzingen voor een verhoogd risico op chronische longklachten bij langdurig gebruik.

Een e-sigaret bevat minder verbrandingsproducten dan een brandende sigaret, simpelweg omdat er niets verbrandt. Dat betekent niet dat vapen zonder risico is. Het betekent dat de risico's anders zijn, en nog niet compleet in kaart.

Doorgaan met vapen na het stoppen

Een e-sigaret als tijdelijke stap gebruiken is iets anders dan hem structureel blijven gebruiken. Wie stopt met roken en overstapt op vapen, heeft de sigaret vaarwel gezegd, maar niet per se de nicotineafhankelijkheid.

Voor wie helemaal nicotinevrij wil zijn, is doorgaand vapen geen eindpunt maar een tussenstap die op een gegeven moment ook afgebouwd moet worden.

De wettelijke stand in Nederland

Sinds 1 januari 2024 mogen e-sigaretten alleen nog met tabaksmaak verkocht worden. Smaakjes als bubblegum of kersen zijn verboden, met handhaving door de NVWA.

Vapes mogen niet verkocht worden aan wie jonger is dan 18 jaar, dezelfde grens als bij tabak. Vanaf 2026 zijn e-sigaretten bovendien alleen nog te koop in speciaalzaken.

Wat dit betekent voor jou

De e-sigaret kan als stopmiddel werken, dat laat het onderzoek zien. Maar de Nederlandse richtlijnen zijn voorzichtig, en die voorzichtigheid is gebaseerd op wat er nog niet bekend is, niet op onwil.

Bij 123Stop kies je voor een methode zonder nicotine in welke vorm dan ook: de cursus van 3,5 uur richt zich op de gewoonte zelf, met stopgarantie.

Kort samengevat

• Cochrane (2024): een nicotine-e-sigaret laat meer mensen stoppen dan nicotinevervangers, 8 tot 10 op de 100 tegenover 6 op de 100.
• Nederlandse richtlijnen (2024) raden de e-sigaret als stopmiddel toch in het algemeen af, met een uitzondering voor mensen die al meerdere pogingen deden.
• Langetermijnrisico's van vapen zijn nog niet bekend; kortetermijnrisico's wel, zoals irritatie van keel en longen.
• Sinds 1 januari 2024 alleen tabakssmaak toegestaan, leeftijdsgrens 18 jaar, vanaf 2026 alleen in speciaalzaken.
• Doorgaand vapen na het stoppen met roken houdt de nicotineafhankelijkheid vaak in stand.

Cijfers: Lindson e.a., Cochrane Database of Systematic Reviews, bijgewerkt januari 2024; Trimbos-instituut (richtlijn Tabaks- en nicotineverslaving, 2024); Rijksoverheid (smaakjesverbod en leeftijdsgrens, 2023/2024).