Roken wereldwijd: 1,2 miljard gebruikers en dalend

Er is goed nieuws, en het is groter dan de meeste mensen denken. De wereld stopt met roken. Langzaam, ongelijk verdeeld, maar onmiskenbaar.

1,2 miljard, en dalend

In 2000 gebruikten 1,38 miljard mensen tabak. In 2024 waren dat er 1,2 miljard. Sinds 2010 zijn er 120 miljoen gebruikers afgevallen, een daling van 27 procent in relatieve zin.

Dat is een verschuiving van formaat, zeker omdat de wereldbevolking in diezelfde periode flink groeide. Relatief rookt nu ongeveer een op de vijf volwassenen.

Vrouwen stoppen sneller

Hier zit een opvallend verschil. Onder vrouwen daalde het tabaksgebruik van 11 procent in 2010 naar 6,6 procent in 2024. Het aantal vrouwelijke gebruikers zakte van 277 miljoen naar 206 miljoen.

Vrouwen haalden het wereldwijde reductiedoel voor 2025 al vijf jaar te vroeg. Mannen bereiken dat doel naar verwachting pas in 2031.

Meer dan vier op de vijf tabaksgebruikers wereldwijd is man. Onder mannen daalde het gebruik van 41,4 procent in 2010 naar 32,5 procent in 2024. Ook een daling, alleen een veel tragere.

Elk land volgt dezelfde curve

Kijk je naar de sigarettenverkoop per persoon vanaf 1900, dan zie je in vrijwel elk land hetzelfde patroon. Eerst een vlakke lijn. Dan een versnelling. Voor veel westerse landen een piek tussen 1960 en 1980. Daarna een gestage daling.

Landen zitten alleen op verschillende punten van diezelfde curve. Nederland is over de piek heen. Sommige landen in Azië en Afrika zitten nog in de klim.

Zuidoost-Azië liet de scherpste omslag zien: onder mannen halveerde het gebruik bijna, van 70 procent in 2000 naar 37 procent in 2024.

De uitschieters

De verschillen tussen landen zijn enorm. In Indonesië rookt de overgrote meerderheid van de mannen. In Egypte rookt bijna de helft van de mannen, terwijl het percentage rokende vrouwen daar op een fractie van een procent ligt.

In landen als Zweden, Denemarken, IJsland, de Verenigde Staten en Brazilië ligt het percentage rokende mannen en vrouwen juist dicht bij elkaar.

Dat verschil is zelden medisch en bijna altijd cultureel. Waar roken voor vrouwen niet hoort, roken vrouwen minder. Waar het als vrij en modern geldt, roken ze net zoveel als mannen.

Wat het wereldwijd kost

De WHO telt jaarlijks meer dan 7 miljoen doden door tabaksgebruik, plus ongeveer 1,6 miljoen mensen die overlijden door meeroken.

Ongeveer 80 procent van alle tabaksgebruikers woont in lage- en middeninkomenslanden. Daar valt de ziektelast het zwaarst en is de zorg het duurst in verhouding tot wat mensen te besteden hebben.

Tabak houdt armoede in stand: geld dat naar sigaretten gaat, gaat niet naar eten of onderwijs. En omdat het spul verslavend is, is dat patroon moeilijk te doorbreken.

De industrie verlegt het front

De WHO waarschuwt dat de tabaksindustrie op de daling reageert met nieuwe nicotineproducten, gericht op jongeren. Vapes, nicotinezakjes, verhitte tabak.

De verpakking verandert, de stof niet. Nicotine blijft nicotine, en de verslaving werkt hetzelfde. Wie overstapt van sigaret naar vape, ruilt de ene afhankelijkheid in voor de andere.

Dat is precies waarom onze methode niet over sigaretten gaat maar over nicotine. Stoppen met roken is stoppen met het gebruiken van producten waar nicotine in zit. Anders verplaats je het probleem.

Wat dit betekent voor jou

Je zit aan de goede kant van de geschiedenis. Roken is op zijn retour, in vrijwel elk land, in vrijwel elke groep.

De mensen die nu nog roken zijn niet de meerderheid en niet de norm. Ze zijn de laatste groep die het spul nog niet heeft losgelaten.

Dat maakt stoppen niet automatisch makkelijk. Het maakt het wel iets waar je niet alleen in staat.

Kort samengevat

• Het aantal tabaksgebruikers daalde van 1,38 miljard in 2000 naar 1,2 miljard in 2024.
• Ongeveer een op de vijf volwassenen wereldwijd gebruikt tabak.
• Vrouwen stoppen sneller dan mannen; ruim vier op de vijf gebruikers is man.
• Jaarlijks sterven wereldwijd meer dan 7 miljoen mensen door tabak, plus 1,6 miljoen meerokers.
• De industrie richt zich nu op nieuwe nicotineproducten en op jongeren.

Bronnen: WHO global report on trends in prevalence of tobacco use 2000-2024 (oktober 2025), WHO tobacco fact sheet.